Depremlerin büyüklüklerine göre yer yüzeyinde verdiği hasar çok yüksek oranda can ve mal kaybına yol açmakta, sosyal hayatı ve ülkenin ekonomik durumunu felç etmektedir.

 

Depremlerin olacağını önceden tespit eden cihazlar veya yöntemler henüz bulunamamıştır. Bu nedenle, depremle iç içe yaşayan ülkeler depremin yaratacağı olumsuz etkilere karşı hazırlıklı olmak zorundadırlar.

 

Ülkemiz topraklarının % 92’sinin deprem riski taşıdığı, nüfusumuzun da %95’inin bu bölgeler üzerinde yaşadığı, büyük sanayi merkezlerinin %98’inin ve barajlarımızın %93’ünün deprem bölgelerinde bulunduğu bilinmektedir.

Bu da bize, ülkemizde bu konu ile ilgili hazırlık çalışmalarının sürekli ve etkili yapılması gerektiğini ifade etmektedir.

Depremin yaratacağı hasarları en aza indirmek amacıyla;

* Deprem Öncesinde,

* Deprem Sırasında ve

* Deprem Sonrasında aşağıdaki önlemleri almalıyız.

 

DEPREM ÖNCESİ  ALINACAK ÖNLEMLER

 

 Yerleşim bölgeleri titizlikle belirlenmelidir.

 Yerel zeminlerin deprem etkisi altındaki davranışları; zeminin türü, kalınlığı ve yer altı su seviyesine göre değişmektedir. Hasarlarda temel zeminin ve yapının davranışları büyük önem taşımaktadır.

Bu nedenle;

İmara yeni açılacak sahaların zemin etüdü mutlaka yapılmalıdır. Yapılaşmaya uygun olan yerler tespit edilmelidir.

Deprem bölgelerinde konut ve sanayi tesisleri yapılacak en sağlam yer, üzerinde kalın toprak olmayan düzgün veya az meyilli, yatay tabakalanmış çeşitli sertlikteki kaya topraklarının üzerleridir..

*Gevşek zeminli, kaygan ve ovalık bölgeler iskana açılmamalı ve buralarda bina yapılmamalıdır.

*Binalar, gevşek toprakla örtülü çok meyilli yerlere yapılmamalıdır. Çünkü buralarda toprak kayması olabilir. Bina yapılacak meyilli yerler, yağışların çok ve suların bol olduğu zamanlarda incelenmelidir. Toprakta kabarma varsa, bina yapılmamalıdır.

*Bina inşa edilecek yerin yukarısında yarılmış, parçalanmış ve kökü olmayan kayalar varsa, buralara bina yapılmamalıdır. Çünkü kökü olmayan kaya parçaları yukarılardan düşmüştür ve bu kayalar bir deprem sırasında ve sonrasında binaların üzerine düşebilir

* Dik yarların yakınına, dik boğaz ve vadilerin içine bina yapılmamalıdır.

* Çok kar yağan ve çığ gelen yamaçlarda bina yapılmamalıdır.

*Yamaçlardan inen kuru dere yataklarının içine veya ağzına bina yapılmamalıdır.

*Yamaçlardan sızan suların toplandığı çukur, çayır ve bataklık yerlere bina yapılmamalıdır.

*Yaşanılan yer deprem bölgesi ise; hemen birkaç metre altında su bulanan yumuşak toprak, kil, kum üzerine bina yapılmamalıdır. Zorunlu hallerde gerekli saha ve laboratuvar deneylerine dayanan  zemin araştırması yapılmalıdır. Gerekli görülüyorsa zemin ıslahı yapılmalı, zemine uygun temel tipleri seçilmeli ve yapılacak binanın temeli derin olmalıdır. (Temel derinliğinin bina boyunun 1/6’sında olma şartı aranmalıdır.)

*Deprem olan yerlerin, önceden belirlenen fay hatları üzerinde olduğu gerçeği unutulmamalı, büyük acıların tekrar tekrar yaşanmaması için; imara açılacak sahaların, sağlam zeminli ve fay hattından en az 5 km mesafede olmasına dikkat edilmelidir.

*İmara açılmış sahalarda da binaların inşa edileceği zeminin yerleşime elverişli olup olmadığı araştırılmalıdır.Zemin incelesi yaptırılmalıdır.

Yapının genel ve deprem güvenliğine dikkat edilmelidir.

*Tüm yapılar “Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik” (Deprem Yönetmeliği) ve “Depreme Dayanıklı Yapı Tekniğine” ile yetkililerin verdiği yönergelere uygun olarak, deprem etkilerine karşı dayanıklı yapılmalıdır.

*Binalar, zemin özelliklerine uygun yapı tasarımları ve deprem tehlikelerini de dikkate alan yapı  teknikleri ile kaliteli malzeme (TSE belgeli olmasına dikkate edilmeli) ve işçilikle, uzman denetim elemanlarının gözetiminde yapılmalıdır.

*Binalar bütünüyle konut veya işyeri olarak projelendirilmelidir. Evler sadece imar planında konuta ayrılmış yerlere inşa edilmelidir.

*Konutlarda mümkün olduğunca tek kat veya en fazla iki veya üç kat tercih edilmelidir.

*Yapıların temellerinde kot farkı olmamalı, gevşek yüzey toprağına oturtulmamalı, kaya ya da sıkı toprağın üzerine kadar inilmeli ve mutlaka sağlam zemine oturmasına dikkat edilmelidir. Uygun olmayan zeminlerde zemin ıslahı yapılmadan temel inşasına başlanmamalıdır. Bütün deprem bölgelerinde temel derinliği, zemin özelliklerine, donma derinliği, yeraltı su seviyesi gibi faktörler dikkate alınarak saptanmalıdır. Temel derinliği, toprağın donma derinliğinin ve yer altı su seviyesinin altına kadar inmelidir.

*Beton ve demir kontrollerinin mutlaka bir inşaat mühendisi tarafından yapılması sağlanmalıdır.

*İnşaatlarda fenni mesuliyet alan mühendislerce yapılan projeler, “İnşaat Mühendisleri Odası”nca vize edilmeli  ve  belirli inşaat aşamalarında kontrolleri yapılmalı, uygun yapılar iskana açılmalıdır.

*Bacalar, deprem sırasında yıkılmayacak ve çatıya zarar vermeyecek biçimde betonarme veya çelikten yapılmalıdır.

*Çatılar, deprem ve fırtına olasılığı göz ününde bulundurularak mutlaka döşemeye bağlanmalıdır. Çatılara zorunluluk yoksa devrilebilecek üniteler (su deposu, klima soğutucu üniteleri, antenler, tesisat, tesisat deposu vb.) konulmamalıdır.

*Çatı kaplamalarında mümkünse, dökülebilecek çatı örtüsü yerine, levha kaplamalar tercih edilmelidir.

* Daire, ev ya da bina satın almadan önce projesinin ve ruhsatının olup olmadığı, “Deprem Yönetmeliği” ne uygun olarak yapılıp yapılmadığı, binanın taşıyıcı sistemine (kolon, kiriş, taşıyıcı duvar, temel vb.) özen gösterilip gösterilmediği ve depreme dayanıklı olup olmadığı araştırılmalıdır. “Yapı Kalite Belgesi” ile “Deprem Sigortası” olmayan yapılar satın alınmamalıdır.

*Oturulan yapıların güvenliğinden emin olmak için ya da olası bir depreme ne denli bir direnç gösterebileceğini öğrenmek için ikamet edilen şehirlerdeki “Türk Mühendis ve Mimar Odaları”na ve Belediye Başkanlıklarına ya da Mühendislik Fakültesi bulunan Üniversitelere müracaat edilerek bilgi ve yardım alınmalıdır. Özellikle binaların ana yapısal elemanları yetersizse, yetkili uzman kişiler tarafından güçlendirme projeleri ile takviye edilmelidir.

*Ev ve binalara izinsiz kat inşa edilmemelidir. Bu ilave kat bir deprem sırasında binanın tamamen yıkılmasına sebep olabilir.

*Balkonlar çıkma yapılmamalı, gömme denilen sistemde yapılmalıdır.

*Kolon ve kiriş arasında yer alan ara duvarlar tamamen veya kısmen de olsa ortadan kaldırılmamalıdır. Özellikle iş yerlerinin ve mağazaların bulunduğu giriş katlarında bu hususa dikkat edilmelidir.

*Yerlerdeki ve duvarlardaki çatlaklar ile yapısal bozuklukların işaretleri görülürse, bir uzman görüşü alınarak değerlendirilmelidir.

*Yağmur nedeni ile çatıdan akan suların, çürüme ve paslanmaya neden olmaması için binanın temelinden uzaklaştırılması ve su kanallarına akıtılması sağlanmalıdır.

*Büyük binalarda bulunması gereken geniş hacimli su depoları, deprem sırasında binanın salınımını olumsuz yönde etkilememesi için bina dışına yapılmalıdır.   

*Hatalı elektrik tesisatı ve gaz bağlantıları onarılmalıdır.

*Elektrikler kesildiğinde otomatik olarak devreye giren jeneratörler, olası gaz kaçakları nedeniyle yangın ve patlamalara yol açmaktadır. O nedenle jeneratörlerde deprem sarsıntıları sırasında devreyi kesen sistem bulundurulmalıdır.

*Gaz kaçağı ve yangına karşı gaz vanaları ve elektrik sigortaları otomatik hale getirilmelidir.

            *Ev ve iş yerlerine, mümkünse yangın ve gaz algılama sistemleri taktırılmalıdır.

*     Binayı acilen terk etmek için kullanılabilecek yollar işaretlenmeli, çıkış yolları üzerine gereksiz eşya ve malzeme konulmamalıdır.

*Okullarda, yurtlarda ve çok kişinin çalıştığı ve bulunduğu yerlerde, olağanüstü durumlarda insanların çıkışını çabuklaştırmak için kapılar dışarı doğru açılacak şekilde yapılmalıdır. 

*Bilhassa okullar ve yurtlar ile çok kişinin çalıştığı iş yerlerinde, deprem sarsıntısı sırasında binalardan atlamaları önlemek için üst katlardaki pencereler açılmayacak şekilde kapatılmalı, havalandırma sadece üstteki camlardan sağlanmalıdır. 

*Ev ve işyerlerinin büyüklük ve özelliğine göre önceden belirlenen sayı ve özellikteki yangın söndürme cihazları bulundurulmalı, kullanılması öğrenilmeli ve periyodik bakımları da      yapılmalıdır.

*Okullar, yurtlar ve işyerleri tefriş edilirken, kolay yanıcı maddelerden kaçınılmalı, mevcut malzemeler içinde yangına karşı gerekli önlemler alınmalıdır.

*Asansörlerin kapı yanlarına “Deprem sırasında kullanılmaz” levhası asılmalıdır.

*Deprem öncesinde tüm yollar açık tutulmalıdır. Büyük şehirlerde yol kenarlarına park etme tamamen yasaklanmalı, semtlerde depreme dayanıklı otoparklar inşa edilmelidir.

Tüm bireylere, “Deprem, Alınacak Önlemler ve İlk Yardım” konularında gerekli olan bilgiler verilmeli, beceriler kazandırılmalıdır 

Deprem öncesinde, sırasında ve sonrasında neler yapılması, nasıl davranılması gerektiği son derece büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle aile büyüklerine, öğretmenlere, yöneticilere, toplumda rehberlik yapacak olanlara, kısacası vatandaş olarak hepimize büyük sorumluluk düşmektedir.

Sorumluluk taşıyan her birey; aile bireylerine, maiyetindekilere ve toplumun her kesimine:

*Deprem gerçeği ile iç içe yaşanacağını, “Depremle Yaşamayı Öğrenmek” zorunda olduklarını uygun bir dille anlatmalıdır. Gerekli önlemleri almaları ve olaylar karşısında bilinçli ve soğukkanlı davranmaları halinde olumsuzlukları en az zararla atlatacaklarını vurgulamalıdır.

*Bulunulan ortamda deprem olması halinde: nerelere, ne şekilde sığınacaklarını, ne şekilde hareket edeceklerini, nereye, ne şekilde tutunacaklarını anlatmalıdır. Evde, okulda ve işyerlerinde değişik büyüklükteki depremlere karşı senaryolar hazırlanmalı,  zaman zaman tatbikatlar yapılmalı ve gerekli önlemler alınmalıdır.

*“Ev, Okul ve İşyerini Boşaltma Planı” hakkında bilgi verilmeli, plan yapılması sağlanmalı ve bunun tatbikatı yapılmalıdır.

*Çocukların devam ettikleri okulda “Deprem Güvenlik Planı” var mı? Okul yöneticileri deprem sonrasında okul binalarının tahliyesini ve kurtarma işlerini planlamış mı? Bu konu ile ilgili tatbikatlar yapılıyor mu? Yangın, gaz kaçakları, su ve kanalizasyon borusu patlamalarına karşı tedbirler alınmış mı? Bu konular okul yöneticilerine sorulmalı, gerekiyorsa idarecilerle iş birliği yapılmalı “ Deprem Güvenlik Planı” oluşturulmalıdır.

*Yatakların; sabitlenmemiş devrilebilecek elbise dolabı, raf vb. eşyalar ile pencerelerden uzakta yerleştirilmesi, gece yatarken oda kapılarının açık bırakılması, kapı arkasına yatak, yorgan, halı vb. malzemelerin konulmaması, cam kırılmalarının vereceği hasardan korunmak için perdelerin kapalı tutulması gerektiği anlatılmalıdır. 

*Acil durum yetkililerine (Sivil Savunma, İtfaiye, Kurtarma Ekipleri, Asker, Polis.. ) güvenmeleri gerektiğini anlatmalı, çocuklara bu kuruluşların önemini, telefon numaralarını ve telefonla nasıl arayacaklarını öğretmelidir.

*İlk yardım kurslarına katılmalarını sağlamalıdır.

*Ev, okul ve işyerlerindeki elektrik, gaz, su şebekelerini kapatabilmeleri için ana şalter ve vanaların yerlerini ve  nasıl kapatılacağını öğretmelidir.

*Yangın söndürme cihazlarının nasıl kullanılacağı öğretilmeli, evlerde de bu cihazların bulundurulması sağlanmalıdır.

*Hiçbir yerden yardım alınmaksızın 72 saat (Üç gün) veya daha uzun bir süre boyunca, evlerde, yurtlarda, işyerlerinde ve arabalarda hayatta kalma mücadelesini vermeye hazırlıklı olmaları sağlanmalıdır.

*Deprem sırasında denizde meydana gelebilecek dalgaların, özellikle deniz kenarında yaşayanlar için tehlike yaratabileceği bilgisi verilmeli, vatandaşlar bilinçlendirilmelidir. 

*Basın, radyo ve televizyonlarda “Deprem, Alınacak Önlemler, İlk Yardım” konularında düzenli eğitim programları hazırlanarak halk eğitilmelidir.  Bireylerin bu programları izlemeleri teşvik edilmelidir. Ayrıca depremle ilgili broşürler hazırlanarak dağıtılmalı ve halk bilinçlendirilmelidir.

*Yerleşim birimlerine en yakın hastane, eczane, itfaiye, polis noktası, ambulans yükleme noktaları aile bireyleri tarafından önceden öğrenilmelidir.

*Aktif bir sivil savunma teşkilatı oluşturabilmek için görevlilere baş vurulmalıdır. Bu amaçla kurulmuş gönüllü kuruluşlar teşvik edilmelidir.

*Ailede bulunan yaşlı, hasta ve özürlü kişilere nasıl yardım edileceği planlanmalıdır.

*Resmi ve özel büyük kuruluşlarda “Acil Kurtarma Ekipleri” oluşturulup eğitilmeli ve gerçek senaryolara göre tatbikatlar yapılmalıdır.

*Her sokak, site ya da apartman sakinleri deprem öncesinde içerisinde jeneratör, beton kırma, demir kesme, kaynak, kriko gibi alet ve makinelerin bulunduğu kulübeleri açık alanlara inşa etmeli, periyodik kontrollerini yapılarak aletleri çalışır durumda tutmalıdır. Ayrıca önceden yer altı içme suyu deposu da inşa edilmelidirler.

*Bina ve çevresine ait yönlendirici ve bilgi veren krokiler yerleştirilmelidir.

*Deprem bölgeleri için ayrıntılı veri tabanları (Bina sayısı, nüfus, jeoloji, jeomorfoloji, yol, şehir, nüfus haritaları vb.) oluşturulmalıdır.

*Her birey için, acil durumlarda ihtiyaç duyabileceği malzemelerin bulunduğu KİŞİSEL ACİL DURUM ÇANTASI hazırlanıp, kolayca ulaşılabilecek yakın bir yerde her an hazır bir şekilde bulundurulmalıdır.

KİŞİSEL ACİL DURUM ÇANTASINDA  bulunması gereken malzemeler:

·       Taşınabilir pilli radyo ve yedek pilleri

·       El feneri ve yedek pilleri

·       Düdük

·       İlk yardım çantası ve kitapçığı

·       Sürekli kullanılan özel  ilaç

·       Yiyecek (Bisküvi, konserve, kurutulmuş meyve, meyve suları...)

·       Şişe su

·       Mendil

·       Tuvalet kağıdı, temizlik malzemeleri

·       Telefon kartı ve jetonu

·       Bozukluk para

·       Battaniye

·       Eldiven, giyecek (iç çamaşırı, çorap, hırka ya da kazak), ayakkabı

Not: Yiyecek ve sular belli aralıklarla yenileri ile değiştirilmelidir. Varsa, cep telefonlarının şarjlı olarak yakında bulundurulmasına özen gösterilmelidir.

 

DEPREM SONRASI buluşma planı hazırlanmalıdır.

       Deprem olduğu zaman aile bireyleri farklı yerlerde olabilirler ya da deprem kargaşası sonrasında birbirlerinden ayrılabilirler. Böyle bir olasılığa karşı, depremden sonra buluşmak için önceden bir-iki yer belirlenmelidir.

            Bu yerler tüm aile bireylerinin bildiği yakın çevreler olmalıdır.

            Belirlenen bu yerler depremden zarar görmüş olabilir. Bu sebeple oturulan şehirden en az 100 km. uzakta yaşayan bir akraba veya arkadaş “Haberleşme Aracı” olarak seçilmelidir.

Şehirler arası;

            Tüm aile bireyleri, “Olası Buluşma Noktaları” adresleri ile “Haberleşme Aracı” olarak seçilen kişinin isim, telefon numarası ve adresini küçük kartlar üzerine not ederek cüzdanlarında, çantasında veya yanlarında taşımalıdırlar.

            Depremden sonra aile bireyleri “Olası Buluşma Noktaları” ında buluşamazlarsa, “Haberleşme Aracı” olarak seçilen kişiyi arayarak, bulundukları yeri bildirmelidirler.

Acil telefon numaraları not edilmelidir.    

            Acil durumlarda yardım istemek için, önemli telefon numaraları ile aile için önemli telefon numaraları yazılarak, telefon rehberinin iç kapağında ya da telefonun üzerinde bulundurulmalıdır.

Aileye dair önemli belgeler ile bilgiler yazılarak saklanmalıdır.

       Bir deprem sırasında, aileler için yaşamsal önem taşıyan bir takım belgeleri kaybetmemek için önlem alınmalıdır.

·         Senetler, vasiyetnameler, vergi kayıtları, doğum belgeleri , nüfus kayıtları, pasaport, kredi kartı ile ilgili bilgiler ve diğer yaşamsal önem taşıyan belgeler evde küçük bir kasada veya bankadaki emanet bir kasada ya da ateşten etkilenmeyecek bir yerde saklanmalıdır.

·         Bu belgelerin arasına “önemli aile bilgileri” de 2 nüsha yazılarak bir nüshası ev dışında emniyetli bir yerde olmak üzere saklanmalıdır.

Ev içinde güvenliği sağlamak için “Deprem Güvenlik Planı” yapılmalıdır.

*Birinci derece deprem bölgesinde bulunan her evde ve işyerinde “Deprem Güvenlik Planı” oluşturulmalıdır. Ev, okul ve işyerlerinin bütün odalarında en güvenli ve hayat üçgeni oluşturulabilecek yerler önceden belirlenmelidir. Bu yerler arasında: Sağlam bir masa, sıra, içi kitap ya da çamaşır dolu sandık, dolgun ve hacimli koltuk, kanepe, çekyat, para kasası, kalorifer petekleri, mutfak tüpü, döküm küvet, fırın, çamaşır-bulaşık makinelerin yanı olabilir.

Genel ve deprem güvenliği olan sağlam binalarda; bilhassa küçük hacimli odalarda iki duvarın birleştiği köşe, kolon-kiriş altları, kapı eşikleri sığınılacak yerler olabilir. Bu tür binalarda tavandan duvarlardan ve yüksek yerlerden düşecek eşyalara karşı korunmak amacıyla masa, sıra vb. altına girilebilir.

* Deprem anında panik yaşanabilir. İnsanlar doğru düşünemeyebilirler. Böyle bir durumda önceden nerelere saklanılabileceği belirlenmeli, aile bireylerine, öğrencilere ve işyerlerinde çalışan personele belirtilmeli ve zaman zaman tatbikatlar yapılmalıdır.

Ev ve işyeri içlerindeki güvenli alanların belirlenmesiyle, insanlar, kendisini olası bir ölümden veya yaralanmadan kurtarabilir.

*Evde ve işyerinde hasar görebilecek ve/veya verebilecek eşyalar belirlenmeli, dar çıkış yollarında, deprem sırasında düşerek çıkışı engelleyecek mobilyalar, dolaplar, sehpalar ve benzeri eşyalar varsa, bunlar çıkış yollarından kaldırılmalı ya da deprem anında düşmeyecek şekilde duvara veya bulundukları yere sabitlenmelidir.

*Ev ve işyerlerinde deprem öncesi güvenliği sağlamak için; “Deprem Güvenlik Planı” yapılmalı ve “Deprem Güvenlik Planı Formu” doldurulmalı ve aile bireyleri bilgilendirilmelidir.

Deprem Güvenlik Planıyla, deprem anında panik yaşama ve doğru düşünememe olayları az da olsa ortadan kaldırılır ve böyle bir durumda, aile fertleri nasıl davranmaları gerektiğini ve nerelerde saklanacaklarını bilirler. 

6- Asılı duran eşyalar, özellikle pencerelere yakın bulunan veya asılı duran lambalar, avizeler belirlenmelidir.

·         Asılı duran tüm eşyaların yeri dikkatlice kontrol edilmelidir. Deprem sırasındaki sarsıntıda pencerelere çarpacak kadar yakınsa, onların yeri değiştirilmelidir.

·         Tavana asılı olan saksılar var ise ve ucu açık bir kancaya takılmış ise, saksının kancadan kurtulup düşmemesi için kancanın diğer ucundan tavana girmesi sağlanmalıdır ya da kancanın ucu açık kalmayacak şekilde tel bağlanmalıdır. 

7- Yatakların ya da koltukların üzerlerinde duran ayna ya da ağır çerçeveli resimler belirlenmelidir.

·         Ağır çerçevesi olan tüm tablolar ve aynalar yataklardan, koltuklardan ve sandalyelerden uzak bir yere asılmalıdır.

·         Bu tür eşyalar alt ve üst kısımlarına vidalar yerleştirilerek ya da bir telle bağlanarak birkaç noktadan sabitleştirilmelidir.

8- Şiddetli bir sarsıntıda, kapaklarını sağlam bir biçimde tutmayacak, mutfak, banyo ve çalışma odalarındaki kilit dilleri belirlenmelidir.

·         Bunlar süngülerle sağlamlaştırılmalıdır.

9- Yüksek ya da tehlikeli yerlerde duran ve kırılabilecek kapların içinde bulunan zehirli maddeler     ya da parlayıcı-patlayıcı özelliği olan  sıvılar belirlenmelidir.

·         Bu maddeler daha alçak yerlere konulmalı, sağlam ve devrilse bile açılmayacak kaplarda muhafaza edilmelidir. Üzerleri dikkat çekecek şekilde etiketlenmelidir.

·         Bunlar su ve yiyecek depolarından, çocukların ve hayvanların ulaşabileceği yerlerden uzak tutulmalıdır.

10- Evde ve iş yerinde duvarlar ile elektrik, su, gaz tesisatları kontrol edilmelidir. Gerekiyorsa tamirat ve tadilat yapılmalıdır.

Gerekli olan malzemeler depolanmalıdır.

            Depremden sonra yardım ekipleri, Kızılay görevlileri, gönüllü kişiler ve kuruluş temsilcileri depremzedelere en kısa zamanda ulaşacak, çadır,yiyecek,giyecek gibi ihtiyaçları karşılayacaktır. Ancak yine de acil ve olağanüstü durumlar  için her evde uygun ve kolayca ulaşabilecek  bir yerde, içinde acil durumlarda ihtiyaç duyulacak malzemelerin bulunduğu , ufak bir depo hazırlanmalıdır.

             Deprem için gerekli ihtiyaç maddelerinin hazırlanmasıyla, olası bir depremden sonra kişi, kendisinin en az 72 saat yardımsız biçimde hayatta kalmasını sağlayabilir.          

Acil Durumlarda İhtiyaç Duyulabilecek  Malzemeler

      İLK YARDIM GEREÇLERİ

            İlk yardım çantasında bir ailenin ihtiyaçlarını karşılayabilecek gereçler bulunmalıdır. Kullanılan her malzemenin yerine yenisi mutlaka alınmalıdır. Son kullanma tarihi geçmiş malzeme ve ilaçlar atılmalıdır. İlk yardım çantasının kapağına “İçindekiler” yazılıp yapıştırılmalıdır.

            Reçete ile kullanılan ilaçlar ve aile bireyleri ile ilgili önemli tıbbi bilgiler ( Raporlar, tahliller vs.) depremden ve yangından etkilenmemeleri için, su geçirmeyen bir torbanın içinde emniyetli bir yerde ya da buzdolabında saklanmalıdır.          

Gerekli olabilecek ilaçlar ve diğer malzemeler.

·         Tentürdiyot, oksijen

·         Antibiyotikli merhem

·         Steril gazlı bez, sargı bezi

·         Elastik bandaj

·         Yara bandı

·         Ağrı kesici

·         Vitamin hapları

·         Düzenli kullanılan reçeteli ilaçlar

·         İlk Yardım kitabı

·         Termometre

·         Bir kalıp sabun

·         Hijyenik kadın bağı

·         Gerekli ise çocuk bezi

·         Termofor

·         Buz torbası

·         Cımbız

·         Çengelli iğne

·         Mendil ve ihtiyaç duyulacak diğer malzemeler

ACİL DURUMLARDA GEREKLİ OLAN BESİNLER

Deprem sonrasında yiyecek ve su bulma konusunda sıkıntılar yaşanabilir. Onun için evlerde daima normal ihtiyaçtan fazla- en az 3 günlük- yiyecek ve su stokunun yapılmasında fayda vardır.

Acil durumlarda saklamak için seçilebilecek uygun yiyecekler

·         Kurutulmuş besinler

·         Konserve et – balık, konserve sebzeler

·         Meyve suları

·         Hazır çorbalar

·         Şeker

·         Tatlı - tuzlu bisküviler

·         Kuru üzüm- incir

·         Kuru yemişler

·         Kuru fasulye

·         Pirinç

*     Evde bebek varsa , bebek maması saklanabilir.

*     Pişirilmesine gerek olmayan hazır besinler tercih edilmelidir.

*     Depolanan besinler her an kullanıma hazır, taze olmalıdır.

*     Depolanan besinler sağlam bir kutuda, gaz- mazot gibi kokulu ve zehirli olabilecek maddelerden uzak, farelerin ve böceklerin erişemeyecekleri yerlerde saklanmalıdır.

*     Yiyeceklerin yanında evde her zaman fazladan bir iki paket peçete, kağıt bardak- tabak ve plastik çatal, kaşık, şişe- konserve açacağı bulundurulmalıdır.

*     Bu besinler , her zaman evlerin- tercihen 5O- 15O sıcaklığı olan – serin , kuru ve karanlık bir yerinde saklanmalıdır.

*     Kişi başına bir günde 4  litre  kullanılabilecek şekilde , en az 3 gün yeterli olacak su , kırılmayacak ve iyi muhafazalı kaplarda saklanmalıdır.

ACİL DURUMLARDA GEREKLİ OLABİLECEK IŞIK KAYNAKLARI

Deprem sonrası elektrikler  kesik olabileceğinden evlerde ve işyerlerinde ;

·         El feneri, ışıldak (yedek pilleri ile), gaz lambası, mum, kibrit, çakmak (yedekleri ile) gibi birkaç tür ışık kaynağı bulundurulmalıdır.

·        Gaz lambası, mum, kibrit, çakmak kullanmadan önce o mekanda gaz sızıntısı olabileceği, bu ışık kaynaklarının  yere düşüp bir yangına sebep olabileceği unutulmamalıdır.

KİŞİSEL  GÜVENLİK VE RAHATLIK İÇİN GEREKLİ OLAN EŞYALAR:

            Tüm aile bireyleri için birer tane olmak üzere:

·         Sert, sağlam ayakkabı (Bot gibi)

·         İş elbisesi(Tercihen deri)

·         Sert şapka

·         Gözlük

·         Toz maskesi

·         Elbise ve kalın çorap

·         Büyük bir çekiç

·         Manivela

·         Kontrol kalemi ve ihtiyaç duyulabilecek diğer eşyalar bulundurulmalıdır.

 

TEMİZLİK -  HİJYEN İÇİN GEREKLİ OLAN MALZEMELER

            Büyük depremlerin ardından, belli başlı temizlik kurallarına uyulmazsa çok kısa bir süre içinde sağlıkla ilgili problemler yaşanabilir.

·         Su kanalları zarar görmüşse tuvaletler kullanılmamalıdır.

·        Tuvalet ihtiyacını gidermek için çukur kazılmasından ya da açık arazilerin kullanılmasından kaçınılmalıdır. Çünkü dezenfekte edilmemiş ya da ilaçlanmamış lağım ve dışkı temiz yeraltı sularını kirletir. Ayrıca sinekleri çekerek salgın hastalıkların yayılmasına sebep olur.

·         Tuvalet ihtiyacını karşılamak için; çok miktarda sağlam plastik (naylon) torba, bu torbaları bağlamak üzere sağlam ipler, dezenfekten, sönmemiş kireç ve tuvalet kağıdı depolanmalıdır.

·         Diğer temizlik ihtiyaçlarını karşılamak üzere evlerde, iş yerlerinde ve arabalarda kolayca ulaşılabilecek yerlerde diş fırçası, diş macunu, sabun, banyo lifi, şampuan, deodorant ve hijyenik kadın bağı bulundurulmalıdır.

BARINMA İÇİN GEREKLİ OLAN EŞYALAR

           Depremden sonra evi yıkılmış ve barınamayacak olanlara Kızılay ve diğer hayırsever kuruluşlar ve vatandaşlar, barınmak için çadır ve diğer malzemeleri tahsis etmeye çalışırlar. Bunlar temin edilenciye kadar;

 

·         Battaniye ve yastık ile sıcak ve soğuğa karşı yalıtımı artırmak için gazeteler-mukavvalar bulundurulmalıdır.

 

 

·         Maddi durumu müsait aileler önceden bir çadır temin etmelidir.

HABER ALMAK İÇİN GEREKLİ OLAN GEREÇLER

            Depremle ilgili her konuda bilgi alabilmek için:

·         Evler, okullar ve işyerlerinde pille çalışan bir radyo ve fazladan yedek pilleri bulundurulmalıdır.

·         Varsa, cep telefonları kullanıma hazır bir şekilde bulundurulmalıdır.

Deprem sonrası yapılacak telefon konuşmalarının çokluğu hatların kilitlenmesine sebep olacaktır. Bunun sonucunda yardım ekipleri ile haberleşme sağlanamayacak ve yardımlar gecikecektir. Bu nedenle deprem sonrası hemen telefonla konuşulmamalıdır.

Gerekli olacak bu maddeler yanı sıra, bir miktar nakit para ve kredi kartları da el altında olacak şekilde emniyetli bir yerde saklanmalıdır.

Ayrıca her birey için içinde acil durumlarda ihtiyaç duyabilecek malzemelerin bulunduğu KİŞİSEL ACİL DURUM ÇANTASI  hazırlanmalı ve güvenli bir yerde saklanmalıdır.  Araçlar ve işyerleri için de ayrı ayrı acil durum çantaları hazırlanmalıdır.

 

Kişisel Acil Durum Çantasında Bulunması Gereken Malzemeler

·         Taşınabilir pilli radyo ve yedek pilleri,

·         El feneri ve yedek pilleri,

·         Düdük,

·         İlk yardım çantası ve kitapçığı,

·         Özel ilaç,

·         Yiyecek, (bisküvi, konserve, kurutulmuş meyve)

·         Şişe suyu,

·         Mendil,

·         Tuvalet kağıdı,

·         Telefon kartı ve jetonu, bozukluk para,

·         Battaniye,

·         Eldiven, giyecek ( iç çamaşırı, çorap, hırka ya da kazak), ayakkabı.
 

DEPREM SIRASINDA ALINACAK ÖNLEMLER

  Bina içinde:

*     Sakin olunmalıdır.

*     Depremin başladığı ve sarsıntıların hafif olduğu dönemde, deprem öncesinde belirlenen önlemler hatırlanmalıdır.

*     Bina içinde çıkış yakındaysa, deprem anında 10-15 saniye içinde bulunulan yerden açık güvenli bir alana derhal çıkılabiliyorsa, kaçılmalıdır.

*     Çıkış yakın değilse, açık güvenli bir alana derhal kaçılamıyorsa, bulunulan mekanda; kesinlikle KOŞULMAMALI... mümkünse Acil Durum Çantasını alarak daha önceden belirlenmiş olan güvenli ve hayat üçgeni oluşturulabilecek bir yere (sağlam bir masa, sıra, dolgun ve hacimli koltuk, kanepe, çekyat, içi dolu sandık, para kasası, kalorifer petekleri, döküm küvet, mutfak tüpü, fırın, çamaşır-bulaşık makinalarının vb. YANINA) yakında bulunan yastık, kitap... vb. malzeme ile baş korunarak ya da baş iki el arasına alınarak cenin pozisyonunda UZANILMALIDIR. Bir yere de tutunmaya çalışılmalıdır.                     

Genel ve deprem güvenliği olan sağlam binalarda; bilhassa küçük hacimli odalarda iki duvarın birleştiği köşelere, kolon-kiriş altlarına, kapı eşiklerine ya da masa sıra vb. altlarına cenin pozisyonunda uzanılmalıdır.

*     Yer sarsıntısı durana kadar SAKLANILAN YERDEN ÇIKILMAMALIDIR. (En az 60 saniye)                Deprem sırasında bir çok insan koşarak kaçmak ister. Ancak yaralanmaların çoğunun, insanların binaların içine ya da binalardan dışarıya koşmaları veya pencereden atlamaları sırasında olduğu unutulmamalıdır.

*     Sabitlenmemiş ve devrilebilecek eşyalar,

·       Soba ve su ısıtıcıları,

·         Fazla yüklü olan ve bir yere bağlı olamadan duran eşyalar (Yüksek kitaplıklar, vitrinler, konsollar, çekmeceli dolaplar, raflar vb.),

·         Kitaplıkların, vitrinlerin, mutfak dolaplarının üst raflarında duran ağır ya da kırılabilecek eşyalar,

·         Asılı duran eşyalar (avize, ayna, ağır çerçeveli resimler...),

·         Yüksek ya da tehlikeli yerlerde duran ve kırılabilecek kapların içinde bulunan zehirli maddeler ya da sıvılar.] ile Sobalar, şömineler, ocaklardan UZAK DURULMALIDIR.

*     Merdivenlerden, balkonlardan, asansörlerden ve sütunsuz geniş sahanlı yerlerden uzaklaşılmalıdır.

*     Ev içinde güvenli bir yere saklanılamıyorsa, pencerelere sırt dönük ve yukarıda sayılan sabitlenmemiş, devrilebilecek eşyalardan uzakta sırt onlara dönük olmak suretiyle, yere diz çökülmeli, yakında varsa-yastık, battaniye, elbise, kitap vb. ile-yoksa, dirseklerle yüz korunarak, eller boynun arkasında birleştirilmeli baş ve boyun korunmaya çalışılmalıdır.

*     Gazla ve elektrikle çalışan aletler (Soba, ocak, fırın vb.) açıksa, kapatılmalıdır. Kapatılamıyorsa, bu aletlere yakın olan kişilere, kapatmaya çalışmaları, fişleri prizden çekmeleri söylenmelidir. Mümkünse ana musluk kapatılmalı, ana sigorta gevşetilmelidir.

*     Uykuda iken depremin olması halinde; derhal yatağın yanına uzanılmalıdır. Yataktan kalkmak mümkün olmazsa, şiltenin altına girilmelidir.

*     Tekerlekli sandalyede oturanlar, tehlike anında tekerleklerini kilitleyip, baş ve boyunlarını varsa, yakındaki yastık, minder, kitap vb. ile, yoksa elleri ile korumaya çalışmalıdır.

*     Çıplak ayakla dolaşılmamalıdır. Yerdeki cam kırıkları vb. ayakları yaralayabilir.

*      Mümkünse tüm çıkış kapıları ve çok katlı binalarda yangın merdivenlerinin kapısı açık tutulmalıdır.

*     Bulunulan mekanlar terk edilirken baş, bir çanta, kitap, minder, yastık vb. ile korunmalıdır.

*     Asansörler kesinlikle kullanılmamalıdır. Asansörde iken deprem olması halinde, kat çıkış düğmesine basılarak katta durdurulmalı ve asansör hemen terk edilmelidir.

 

Açık Alanda:

*     Dışarıda bulunuluyorsa, dışarıda kalınmalıdır. Ancak binalardan, duvar diplerinden, pencerelerden, baca yakınlarından, kiremitlerden, bahçe duvarlarından, reklam panolarından, balkon altlarından, uçurum kenarlarından, köprülerin üstlerinden ve altlarından, elektrik direklerinden ve tellerinden, çocuk bahçesinde kaydırak, tahterevalli, salıncak gibi oyun araçlarından uzak durulmalı ve güvenli bir açık alana doğru gitmeye çalışılmalıdır. Sarsıntı sona erinceye kadar orada kalınmalıdır. Etraftan gelebilecek tehlikelere ve binalardan düşebilecek yıkıntı parçalarına karşı hazırlıklı olunmalı ve tedbir alınmalıdır.

*     Toprak kayması olabilecek, taş ve kaya düşebilecek dik kayaların yakınından ve yamaç altlarından uzaklaşılmalıdır.

*     Deniz kıyısından uzaklaşılmalıdır. Yüksek yerlere doğru zaman kaybedilmeden kaçılmalıdır.

*     Toprak altındaki kanalizasyon, elektrik ve gaz hatlarından gelebilecek tehlikelere ve yangınlara karşı hazırlıklı ve dikkatli olunmalıdır.

Araç Kullanırken Depremin Olması Halinde:

*     Araç karayolunda seyir halinde ise; yolu kapatmadan sağa yanaşılıp durulmalıdır. Kontak kapatılıp motor durdurulmalıdır. Kontak anahtarı yerinde bırakılıp, pencereler kapatılmalı, araç içinde beklenmelidir. Ancak sarsıntı durduktan sonra açık alanlara gidilmelidir.

*     Araç meskun mahallerde ise ya da güvenli bir yerde değilse; araç durdurulmalı, kontak anahtarı üzerinde bırakılmalı, dikkatli bir şekilde hareket edilmeli ve kapıları kapatılarak, derhal terk edilmeli, açık alanlara gidilmelidir.

*     Araç köprülerden, alt ve üst geçitlerden, binalardan, elektrik direklerinden, enerji hatlarından, tünel giriş ve çıkışlarından, otoyol kenarlarındaki aydınlatma direklerinden, ses yalıtım duvarlarından, büyük kamyon ve tankerlerden, deniz kenarlarından uzak durdurulmalıdır.

*     Sarsıntı sona erdiğinde de tedbirli olunmalıdır. Depremin zarar vermiş olduğu yollarda büyük yarıklar, çökmeler ve heyelanlar olabilir. Köprüler, viyadükler çökebilir. Depremin zarar verdiği yerlerden geçilmemelidir.

 

DEPREMDEN SONRA ALINACAK ÖNLEMLER

            Büyük bir depremden sonra hafif şiddette de olsa, artçı depremler olacaktır. Artçı depremler ek zararlar meydana getirebilir ve zarar görmüş yapıların tamamen yıkılmalarına neden olabilir.

*     Depremin ardından kesinlikle panik olmamaya çalışılmalıdır. Sarsıntı geçtikten sonra bir iki dakika durarak sakinleşmeye çalışılmalıdır.

*     İçinde bulunulan yapı (Ev, işyeri...) yıkılmamışsa, bulunulan mekanda tehlikeli bir durum olup olmadığı kontrol edilmelidir.

*     Düşme tehlikesi olan kırık camlara ve yere düşmüş cam parçalarına dikkat edilmelidir.

*     Yerinden oynayan çıkış yolu üzerindeki eşyalar kenara kaldırılmalıdır.

*     Ortalığa dökülmüş kimyasal maddeler ile yanıcı, parlayıcı, patlayıcı özelliği olan maddelere karşı gerekli tedbirler alınmalıdır.

*     Tüp, elektrik, su ve varsa doğalgaz kontrol edilmelidir. Elektrikle çalışan aletlerin fişleri prizlerinden çekilmeli, sigorta gevşetilmeli ya da şalter kapatılmalıdır. Kopmuş elektrik tellerinden uzak durulmalı ve bunlara temas eden eşyalara dokunulmamalıdır. Su ve doğalgaz ana vanaları kapatılmalıdır.

*     Buz dolabının içi boşaltılmalıdır.

*     En kısa sürede yangın kontrolü yapılmalıdır. Varsa sobalar söndürülmelidir. Yangınlar tüm büyük depremlerde sıkça görülür. İtfaiye gelinceye kadar tehlikeye atılmadan başlangıç halindeki yangınlar söndürülmelidir. Yangın başa çıkılamayacak kadar büyükse, ev hemen terk edilmelidir.

Bu işleri yaparken ayakları, elleri ve kafayı korumak için; sağlam, sert ayakkabılar, deri eldiven, varsa sert bir şapka giyilmelidir. Tozdan korunmak için varsa bir maske, yoksa maske yerine geçebilecek ıslatılmış bir bezle ağız ve burun örtülmelidir.

Karanlıkta kalındıysa bir fener kullanılmalıdır. Bir gaz sızıntısı olmadığından emin olana kadar kibrit-çakmak kullanılmamalı ve ışıklar yakılmamalıdır. Gaz kokusu alınırsa kapılar ve pencereler açılarak ortam havalandırılmalıdır.

*     Çevredekilerin yaralanıp yaralanmadığı kontrol edilmeli, ihtiyacı olanlara hızlı ve dikkatli bir şekilde ilk yardım uygulanmalıdır. Ancak gerekmiyorsa ağır yaralılar kesinlikle yerinden hareket ettirilmemelidir.

*     Özel yardıma ihtiyacı olabilecek özürlü, yaşlı, bebeklere... öncelikle yardım edilmelidir. 

*     Bulunulan mekanda tehlikeli bir durum olup olmadığı kontrol edildikten ve gerekli emniyet tedbirleri alındıktan sonra, uygun bir şekilde giyinmeli, evde görülebilecek bir yere durumu bildiren bir not bırakılmalı, önceden hazırlanmış olan ŞAHSİ ACİL DURUM ÇANTASI  ile acil durumlarda ihtiyaç duyulacak;

İlk yardım gereçleri,

·        Besinler,

·        Işık kaynakları,

·        Kişisel güvenlik ve rahatlık için gerekli olan eşyalar,

·        Temizlik-hijyen için gerekli olan malzemeler,

·        Barınma için gerekli olan eşyalar,

·        Haber almak için gerekli olan gereçler ile

·        Kimlik, kıymetli evrak ve eşyalar

alınarak, bulunulan yer önceden belirlenen yoldan kontrollü, hızlı, dikkatli ancak  sakin bir şekilde terk edilmeli ve buluşma noktasına gidilmelidir.

*     Kurulan kriz merkezlerine gidilmeli ve bulunulan durum belirtilmelidir.

*     Bina zarar görmemiş ise, içeri girmek için en az bir saat beklenmeli, ilgililerin görüşü ve duyurusu doğrultusunda hareket edilmeli ve onların izni alınmadıkça içeri girilmemelidir.

*     Ailenin güvenliği sağlandıktan sonra, kurtarma ve ilk yardım konusunda yeterli, bilgi ve beceriye sahip, sağlıkça problemi olmayan birkaç kişi bir araya gelerek birlikte etraftaki evleri dolaşmalı, yıkılan binalarda yardıma ihtiyacı olanlara kurtarma, ilk yardım ve enkaz kaldırma çalışmalarında yardımcı olmalıdır.

Yardımcı olan kişiler;

·         Yardım için kendisini tehlikeye atmamalıdır.

·         Yardıma gereksinim duyan yalnız kalmış, korkmuş çocuk ve yaşlıları, yardımın ulaştığı yerlere götürmelidir.

·         Yaralıların isimlerini ve sayılarını not etmelidir.

·         Emniyetli olduğundan emin olunmayan yerlere kesinlikle girmemelidir.

·         Artçı depremlere karşı girdiği yerlerde yere eğilmeli, dizlerinin üstünde yürümeli, her an düşebilecek şeylere karşı tetikte olmalıdır.

·         Girdiği yerlerde etrafı koklamalı, gaz kaçağı olup olmadığını kontrol etmeli, gaz kokusu olması halinde vanayı kapatmalı, kapıları ve pencereleri açmalı, tüm kokunun çıkmasından sonra girmelidir.

·         Girdiği yerde “İçerde kimse var mı?” diye bağırmalı, cevap için bir süre beklemelidir. Cevap alırsa, nerede ve nasıl bir yardıma gereksinim duyduğunu sormalıdır. Cevap alamazsa bir süre gelebilecek bir inilti, ağlama.. için susmalı ve dikkatlice dinlemelidir.

·         Etraf karanlıksa odalara girerken fener kullanılmalı, ışıkları yakmamalıdır. Karanlık ortamda, kapıları kolaylıkla bulabilmek için sürekli duvarlara dayanarak dolaşmalıdır.

·         Yaralı bulursa, güvenliğe almalı, süratle ilk yardımı uygulamalıdır.

Enkaz Altında Mahsur Kalan kişi;

·         Paniklemeden, sakin olarak durumu değerlendirmelidir. Kurtarma ekiplerinin en kısa zamanda yardım için gelecekleri unutmamalıdır. Enerjisini korumak için, yardım ekiplerinin sesini duyana kadar mümkünse uyumaya çalışmalıdır.

 ·         Hareket kabiliyeti sınırlanmışsa, çıkış için hayatını riske atacak tehlikelerden (kopan elektrik telleri, gaz kaçakları, cam kırıkları... gibi) kaçınmalıdır.

 ·         El ve ayaklarını kullanabiliyorsa su, kalorifer, gaz tesisatına, zemine ya da tavana sert bir maddeyle vurarak, varlığını duyurmaya çalışmalıdır.

·         Kurtarma ekiplerinin seslerini duymaya, sesini kullanabiliyorsa onlara seslenmeye çalışmalıdır.

·         Çalışan makinaların gürültülerini duyuyorsa, sabırla kurtarılmayı beklemelidir. 

*     Çok acil durumlar dışında telefon kullanılmalıdır. Hatların kilitlenmesi, telefon görüşmelerinin devre dışı kalması; yardım ekiplerinin sevk ve idaresinin aksamasına ve kurtarmanın gecikmesine neden olacaktır.

*     Mecbur kalınmadıkça trafiğe çıkılmamalıdır. Trafiğin tıkanması ya da aksaması; Acil kurtarma ekiplerinin hasar bölgesine ulaşmasını, hasta ve yaralının sağlık kuruluşlarına naklini geciktirecektir. 

*     Deprem sonrası trafiğe çıkılması halinde tedbirli olunmalıdır. Depremin zarar vermiş olduğu yollarda büyük yarıklar, çökmeler ve heyelanlar olabilir. Köprüler, viyadükler çökebilir. Depremin zarar verdiği yerlerden geçilmemelidir. 

*     Gelişmeler, önlemler, uyarılar ve açıklamalar pilli radyodan takip edilmelidir. Sadece uzmanların ve resmi kaynakların (Kandilli Rasathanesi, Afet İşleri Genel Müdürlüğü, Valilik, Kaymakamlık, Emniyet Müdürlüğü vb.) açıklama ve uyarılarına uyulmalı, kulaktan kulağa yayılan şayialara ve söylentilere itibar edilmemelidir. Bu gibi durumlarda hırsızlar, yağmacılar gibi kötü niyetli insanlar, evler boşalsın diye yanlış deprem alarmı verebilirler. Bunlara karşı güvenlik önlemleri alınmalıdır.

*      Kurtarma, ilk yardım, sosyal yardım ve diğer hizmetlerin aksamaması için yardıma gelen görevliler, gerçekten gereksinim duyulmadıkça meşgul edilmemelidir. Panik ve kargaşaya yol açmadan ilgili ve görevlilere yardımcı olunmalıdır.

*     Deniz kenarı yerleşimlerinde, dev dalgalar (Tsunami) ın oluşma olasılığına karşı deniz kenarından uzaklaşılmalıdır.

 *     Deprem sonrası çadırlar, yetkililerin gösterdikleri açık alanlara, geçiş yollarını kapatmadan kurulmalıdır.

*     Toplu iskan bölgesindeki kurallara ve yöneticilerin talimatlarına sabırlı bir şekilde mutlaka uyulmalıdır. Kargaşa, dedikodu ve huzursuzluğa izin verilmemelidir.

*     Özellikle deprem sonrasında açılmış geçici iskan bölgelerinde halkın sağlığı için temizlik ve hijyen kurallarına uyulmalı ve uymayanlar uyarılmalıdır.

*     Ürkmüş evcil hayvanlar sakinleştirilmeli ve koruma altına alınmalıdır. 

*     Başkalarının da ihtiyacı olabileceği düşünülerek lüzumundan fazla yardım malzemesi talebinde bulunulmamalı ve alınmamalıdır.

*     Artçı depremler ihtimaline karşı tedbirler alınmalıdır.

*     Aile bireyleri birbirleri ile dayanışma halinde olmalıdır. Özellikle çocuklar olayın etkisinden uzaklaştırılmalı ve onlarla konuşularak moral verilmelidir. 

 ·         Deprem insan hayatında olağan dışı bir durumdur. Bu tip durumlar insanlarda kaygı, öfke, sinirlilik, korku, umutsuzluk ve hafıza problemleri yaratabilir.  Bu problemler normaldir ve geçicidir.

 ·         Deprem sonrası bir süre özellikle çocuklar uygunsuz davranışlarda bulunabilirler. Aşırı hareketli veya içlerine dönük olabilirler. Bu davranışlar üzerinde yoğunlaşıp onları değiştirmeye çalışmak yerine, evin toplanmasında veya diğer işlerde yardımları istenmeli ve yardımlarından dolayı takdir edilmelidir. Diğer bir değişle olumsuz davranışlarına yoğunlaşmak yerine, olumlu davranışlarına ilgi gösterilmelidir. Çocuklara olan sevgiler onlara sarılarak ve onları dinleyerek gösterilmelidir.

 ·         Deprem sonrası yaşanan psikolojik sıkıntıları azaltmanın en iyi yolu duygu ve düşünceleri yakınlara anlatmaktır. Duygular diğer depremzedelerle paylaşılmalıdır.

 ·         Uyku problemleri, korkuların artmaya başlaması ve uygunsuz davranışlar 2 haftadan fazla devam ederse uzman kişilerden yardım istenmelidir.